De heiderunderen waren eeuwenlang op de schrale zandgronden in het oosten van Nederland te vinden. Het aantal runderen dat een boer bezat was gering aangezien er weinig grasland voor de runderen beschikbaar was. Net zoals het voor de heideschapen gebruikelijk was, werden de Heidekoeien als gezamenlijke dorpskudde gehoed door een koeherder die ze in bermen langs wegen, op geoogste akkers en op de heidevelden liet grazen.
Klein maar sterk
Heiderundvee is iets kleiner, heeft iets uitpuilende ogen en een neusje wat omhoog staat. Opvallend is ook het oplopend staartbeen en de pigmentvlekken in de mooie gekrulde hoorns. De kleuren zijn overwegend zwartbont, maar er wordt nog verder gefokt om een originele vale, lichtbruine kleur terug te krijgen.
Een echte natuurbeheerder
Lange tijd was de heidekoe vergeten en dreigde te verdwijnen. Maar het ras is weer in opkomst. De heidekoe eet niet alleen grassen zoals het pijpenstrootje, maar ook kruiden en zelfs berkenboompjes en vuilboom. Zo houdt de heidekoe de heide open en vergroten ze de biodiversiteit. Ook nemen ze zaden mee in hun vacht die er ergens anders weer uit vallen. De extra variatie die hierdoor ontstaat is op geen enkele andere manier na te bootsen. Precies wat we tegenwoordig willen in modern natuurbeheer.
Fokkerij
De heidekoe is officieel nog geen ras. We spreken dus van een type koe. Door vers bloed in te brengen, bijvoorbeeld van aan de heidekoe verwante runderen uit Denemarken, kan de populatie in Nederland weerbaarder en gezonder worden gemaakt.